Özgür irade nedir, tek başına özgür irade var mıdır biçiminde düşündüğümüzde özgür iradeden ne anladığımızın da belirtilmesi gerekir. Özgür iradeden; hiçbir dış etki altında kalmadan verdiğimiz kararları anlıyorsak burada biraz durup düşünmemiz gerekir. O anda hiçbir dış etki olmayabilir ama bunun bir de geçmişte oluşagelen bir süreci vardır. Evrende her şeyin etkileşim ve değişim dönüşüm […]
İnsanlığın tarihine baktığımızda temel olaylar göçler, işgaller, savaşlar, fetihlerdir. Yakın tarihteki tablo da özetle şöyledir; Kuzey Amerika kıtasının gerçek sahipleri Kızılderililerdir ama “uygar” kıta Avrupa’dan oraya göçenler Kuzey Amerika kıtasını işgal ettiler çünkü daha ileri teknolojiye ve ateşli silahlara sahiptiler ve oranın yerlilerini vahşi, kendilerini uygar ilan ederek o toprakların asıl sahiplerine soykırım uyguladılar, topraklarından […]
Orman ağaç topluluğu değildir, ağaç dikerek orman oluşturulmaz, Türkçemiz de bunu ayırır, onu koruluk diye adlandırır. Orman kendine özgü bir yaşam alanıdır (habitat), bir ekosistemdir. Toprakta ve toprak altında böcekler, başka bitkiler, mikroplar, mantarlar, hayvanlar, kuşlar ve gözümüzle gördüğümüz, göremediğimiz diğer tüm canlılarla birlikte oluşan ve de onların ortak yaşam (simbiyoz) oluşturdukları bir canlılar dünyasıdır. […]
Yaşamla ilgili küçük bilgiler başlıklı yazılarımda şöyle demiştim; yaşamaya güdülenmişiz ama ölmeye programlıyız. İnsan türü bilinçli bir canlı olarak kendini, doğadaki yerini ve doğayı sürekli sorgulamıştır. Yakınlarının, sevdiklerinin ölümleri karşısında üzülmüş, çok acılar çekmiş ve çoğu zaman bunları kabullenememiştir. Tüm bunlara karşın ölümsüzlüğü arzulamış, kurgulamış ve ölümsüzlüğü aramıştır. Bu durumu yazılı hale getirerek mitolojilerde, efsanelerde […]
İçinde bulunduğumuz çağ artık bir başka çağa evriliyor ve bu çağa değişik adlar da veriliyor. Dünü ve bugünü iyi bilirsek yarını daha doğru öngörebiliriz. Geçmişimize şöyle bir bakalım; kuşkusuz antropolojinin, arkeolojinin, paleontolojinin ilgili diğer bilim dallarının bugünkü verilerine ve elde ettiği bulgulara göre dünün öyküsü en genel olarak gezegenimizin 4,5 milyar yıllık tarihiyle başlatılıyor ve […]
Işığın ulaşmadığı yere karanlık denilir, çünkü ışığın olmadığı yeri göremeyiz; görme eyleminin, görme işinin oluşmasını sağlayan tek aktör ışıktır. Işık bilgi oluşturucudur, bilgi taşıyıcıdır; gökyüzüne baktığımızda, evreni gözlemlediğimizde elde ettiğimiz tüm bilgiler bize gelen ışık sayesinde elde edilir, o bilgiyi gelen ışıklar bize iletir. Bilgilenmenin temel faktörlerinden biri hatta en önemli faktörü görmedir ve görme […]
Attila İlhan şiirinde “…… hayat zamanda iz bırakmaz bir boşluğa düşersin bir boşluktan bırakıp yeniden sıçramak için elde var hüzün” demişti. Belki bir hastanede yoğun bakımdayız, belki de kanser tedavisinde veya dünyanın bir köşesinde bir cezaevindeyiz düşünce suçlusuyuz ya da bir anlık bir öfkenin sonucu yaptığımızdan dolayı içerideyiz, veya tuttuğumuz takım final maçını kaybetti şampiyon […]
Önce hiçlik vardı, hiçlik enerjiyi var etti. Enerji dalgalandı, durdu, maddeyi var edeyim mi acaba diye düşündü ve maddeyi var etti. Maddeyi demişsek; bildiğimiz, gördüğümüz biçimlerini değil; hâlâ daha bilmediğimiz, bilmeye çalıştığımız kuantum denilen parçacıkların da parçacıklarını var etti, sonra parçacıklar, atomlar, moleküller biçiminde yol aldı. Unutmadan belirteyim ki; hiçlik yalnızca bildiğimiz daha doğrusu bildiğimizi […]
Gözlemlediğimiz evrende ve de şimdiki bilgilerimize göre geçmiş, içinde bulunulan an ve gelecek süreklilik içindedirler. Zamanla; içinde bulunan an geçmişe, gelecek ise içinde bulunan ana dönüşür ve bu kesintisiz olarak sürmektedir. Dünyamızdaki yakın geçmişi az çok biliyoruz, uzak geçmişi de insanlığın yazılı belgelerinden öğreniyoruz ve çok çok uzak geçmişi ise yer bilimleri, fosil bilimleri, arkeoloji […]
İnsanlık doğa karşısında öğrendiklerini, deneyimlerini daha önceleri sözlü olarak gelecek kuşaklarına iletirken sonra yazının bulunması ile bunu yazılı duruma getirmiş ve daha sonra da bu bilgi iletimi ve öğretim işini okul denilen kurumları oluşturarak bu okullarda yapmıştır. Günümüzde de hepimiz bu tür okullarda öğrenim görüp bu bilgileri öğrendik veya öğrenmeye çalıştık. Okullarda öğretilmeye çalışılan bilgileri, […]